Nederlands

Hemels schouwspel van muziek en vuurwerk

Tekst: Christina Herrmann
Foto's/video: Robert Fülling, Pascal Tischler

Hoe de vuurwerkshow 'The Magic Rose - Spirit of Light' tot stand komt

“De eerste noot moet meteen raak zijn”, zegt Michael Laß. “Hiermee wordt de toon gezet voor een magisch spektakel in de lucht.” De geluidssupervisor is het creatieve brein achter alle muziek en geluidseffecten in Phantasialand en is verantwoordelijk voor het muzikale gedeelte van het hoogtepunt in Wintertraum dat elke avond plaatsvindt: samen met de componisten van IMAscore maakte hij de muziek voor het vuurwerk van de grote avondshow 'The Magic Rose - Spirit of Light'. Het componeren van de muziek is heel anders dan bij andere composities in Phantasialand: “De muziek voor het vuurwerk en de creativiteit die daarmee samenhangt moeten aan heel andere criteria voldoen dan de muziek in een themagebied. Waar de muziek normaal gesproken vanuit de omgeving ontstaat en - zoals onlangs in Klugheim - een gebied nieuw leven inblaast, moet muziek voor vuurwerk aan twee functies voldoen: de sfeer van 'The Magic Rose' overbrengen in de lucht en tegelijk als basis dienen voor de effecten. Het vuurwerk en de show moeten één artistiek geheel vormen en dat is één van de grootste uitdagingen voor ons”, legt de componist uit.

Muziek is namelijk zoveel meer dan alleen melodieuze begeleiding van het vuurwerk, de muziek zet de toon voor de sfeer die ontstaat bij de show. En zo klinkt het onderwerp van de show 'The Magic Rose' ook door in de muziek bij het vuurwerk waarbij met ontroerende melodieën en afwisselend zachte stukken met veel emotie en grootse, meeslepende symfonieën, een magisch verhaal wordt verteld. Hierbij dragen alle klankkleuren en instrumenten bij aan de sfeer van de show, maar de muziek heeft in zijn geheel een dramaturgisch karakter dat speciaal voor het vuurwerk is ontwikkeld. “Na een opzwepend begin wordt de muziek rustiger en dan wordt er toegewerkt naar een zinderende apotheose”, aldus Michael Laß. “En daartussen zitten veel kleine accenten die als melodieuze vonken de muziek steeds een ander karakter geven”, zegt de geluidsexpert. Hij heeft het daarbij over het ritme van het arrangement dat hij met de componist heeft uitgewerkt.

Van melodie tot gouden regen

Pas als het arrangement tot de laatste noot is uitgeschreven, gaat de vuurwerkontwerper aan de slag. Hij is degene die de muzikale omlijsting omzet in prachtig vuurwerk. Daarvoor luistert hij steeds opnieuw naar de compositie van Phantasialand, geeft in een speciaal programma de exacte tijdstippen aan voor de pyrotechnische effecten en zoekt vuurwerkelementen uit die passen bij de klanken van de muziek. Daarbij kijkt hij altijd naar de ruimtelijke mogelijkheden en wat Phantasialand met het vuurwerk wil bereiken boven de daken van Wintergarten en het Schauspielhaus. “De ontwerper moet aan de ene kant voor ogen hebben hoe de pyrotechnische effecten op de Kaiserplatz eruit komen te zien en aan zich aan de andere kant helemaal laten leiden door de muziek. Pas als de muziek en de vuurwerkeffecten één geheel vormen kan de show een onvergetelijke belevenis worden. Het ontwerpen van podiumvuurwerk is daarom een heel tijdrovend maar ook een heel artistiek proces”, zegt Torsten Sauer van het bedrijf Weco en beschrijft daarmee de creatieve planning van het vuurwerk. Het internationaal gerenommeerde bedrijf voor vuurwerk werkt alweer voor de zesde keer nauw samen met Phantasialand voor de grote slotshow van Wintertraum.

Met de composities van Michael Laß en IMAscore ontstaan zo langzaam de optische componenten van de slotshow die elke avond plaatsvindt. De ervaren vuurwerkexperts kiezen bij de zachte vioolklanken en de bombastische blaasmuziek, de sferische melodieën en opzwepende trommelmuziek veel verschillende effecten die de hemel boven Phantasialand prachtig verlichten: zilverkometen met rode, gele en blauwe sterren die als een pijl de hemel in schieten, glanzende gouden effecten met paarse sterren die de lucht boven het mooi versierde Berlijn kleuren en fijn glinsterende gouden regen waarmee het donker wordt verlicht…

Handgemaakt, stuk voor stuk

Op de lijst van de ontwerper staan ongeveer 1.500 verschillende effecten, per avond welteverstaan. Daarna wordt het enorme aantal vuurwerkproducten meteen op locatie gemaakt. Met de hand ook nog.

Hierbij worden de hoogste veiligheidsmaatregelen genomen, er wordt immers met zeer explosief materiaal gewerkt. Elke zogenaamde 'vuurwerkpot' wordt apart gemaakt. In kleine cabineachtige ruimtes vullen de medewerkers van het bedrijf Weco dikke kartonnen buizen met de juiste 'cocktail' voor het gewenste effect: onder het zwarte poeder en erbovenop de sterren die voor het effect zorgen. Het mengsel moet hierbij zorgvuldig met de hand worden afgemeten en in de kokers worden gedaan zodat de zeer explosieve mengsels niet geplet worden en er niet te veel van het mengsel in de buis terechtkomt. Dit gebeurt buis voor buis voor elk vuurwerkproduct dat speciaal voor 'The Magic Rose' is gemaakt.

Bij de volgende stap worden deze vuurwerkpotten in een volgorde die door de ontwerper is bepaald, verdeeld over houten rekken, 'racks' genoemd, en met heel veel draden aan elkaar vastgemaakt. Het vuurwerk wordt natuurlijk per seconde ontstoken door middel van elektrische signalen. De racks en onderconstructies zijn ook constructies die speciaal voor Phantasialand zijn gemaakt en op maat zijn gemaakt zodat ze precies passen op de daken van themawereld Berlin. Tot het einde van Wintertraum worden deze racks elke dag opnieuw gevuld met vuurwerk voor de avondshow zodat er in Phantasialand op het moment suprême nog maar een paar handelingen nodig zijn.

Van de schets tot de daken

Op de dag voor de eerste vuurwerkshow wordt dan alles in Phantasialand opgebouwd. Urenlang worden de meest uiteenlopende constructies op de daken van Wintergarten en het Schauspielhaus geplaatst: houten ondertafels en racks gevuld met vuurwerk, indrukwekkende metalen constructies en gevoelige matrixmodules. Elk element wordt zorgvuldig en precies volgens de schets van de ontwerper neergezet, stabiel op ongelijke ondergronden bevestigd en afgeschermd van de weersomstandigheden. “Het is alweer het zesde jaar dat we dit doen en de opbouw gaat dan ook vrij snel. We hebben daarom meer tijd om de nieuwe elementen perfect in het geheel in te passen”, zegt Torsten Sauer. “Bij ons is elk vuurwerkproduct uniek en zo is ook in het zesde jaar van de grote slotshow alles nieuw”, aldus de vuurwerkmaker. “Phantasialand vindt het zo belangrijk dat het park zich blijft ontwikkelen en er elk jaar een nog betoverendere belevenis met Wintertraum tot stand wordt gebracht, dat wij natuurlijk ook met het vuurwerk niet willen achterblijven en de bezoeker willen verrassen met nieuwe effecten.” Eén vuurwerkproduct is zelfs voor hen nieuw: de zogenaamde 3D-zon wordt voor het allereerst gebruikt in Phantasialand. De vuurwerkexperts zetten twee enorme metalen constructies op twee daken op de Kaiserplatz voor een ongekend hemels spektakel.

Een magisch moment

En daar kijkt Michael Laß ook echt naar uit als alle voorbereidingen zijn afgerond en de eerste vuurwerkshow van Wintertraum bijna gaat beginnen: “In tegenstelling tot de show van ‘The Magic Rose' kunnen we geen generale repetie houden voor het vuurwerk”, legt hij uit. “Ook voor ons is de eerste avond de prèmiere en dan kunnen we pas zien of de muziek en het vuurwerk echt één geheel vormen. We programmeren alles van tevoren op de seconde zodat de technici 's avonds eigenlijk alleen nog op een knopje moeten drukken. Bij het begin van Wintertraum ben ik er ook altijd bij, mocht dat nodig zijn. Dit moment is voor ons natuurlijk altijd spannend, elk jaar opnieuw”, vertelt de geluidsexpert. “Maar als de eerste klanken te horen zijn, de eerste vuurwerkpijlen de lucht in schieten en alles één mooi geheel vormt, is dat een heerlijk gevoel”, zegt hij en beschrijft daarmee het moment suprême als de muziek en het vuurwerk het betoverende verhaal van 'The Magic Rose' in de lucht uitbeelden en 'Spirit of Light' de sterrenhemel vult met knallen en kleuren. “En als de toeschouwers bij elk noot van de blaasmuziek en bij elke gouden regen steeds gehypnotiseerder naar de donkere hemel kijken, als ik ogen zie oplichten en de magie van dit bijzondere moment diep in de harten doordringt, is dat het mooiste compliment voor ons werk”, zegt Torsten Sauer en Michael Laß is het daar roerend mee eens.

Teilen & Drucken